الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
مقدمه 5
دقائق العلاج ( فارسي )
بههرحال آنطور كه از كتاب دقايق العلاج و بعض كتب ديگر مؤلف ( ا ع ) بر مىآيد آن مرحوم شخصا بانجام آزمايشهاى شيميائى مىپرداخته كه گاه وسائل لازم را نيز بدست خود مىساختهاند . نكته مهم ديگر اين است كه مؤلف ( ا ع ) مانند ساير مشايخ سلسله شيخيه اعلى الله مقامهم براى اثبات مسائل در هريك از تأليفات خود و در هريك از رشتههاى علمى بدلايلى بساير دانشها متوسل شدهاند و چه بسيار است استدلالهائى كه در همين كتاب بمسائل حكمت الهى و يا صناعت فرمودهاند اما مسألهاى كه اين كتاب را از همه كتابهاى همانندش ممتاز مىسازد استدلالات عقلى متكى بر قرآن و اخبار اهل بيت صلوات الله عليهم اجمعين است و بعلاوه مؤلف ( ا ع ) مسائل تازهاى را مطرح ساختهاند كه مهمتر آنها بحث درباره اين فرضيه است كه اخلاطى كه سبب ايجاد بيمارى هستند داراى روح بوده و زندهاند و حتى بعضى داراى روح حيوانى و پارهاى داراى روح گياهى و يا جمادى هستند و اين موضوع را در باب سيزدهم از مقاله دوم در ضمن تحقيق راجع به تب نوبه و نيز در فصل نوزدهم باب چهارم از مقاله پنجم و همچنين در كتاب رجوم الشياطين كه پس از دقايق العلاج تأليف گرديده مورد بحث قرار دادهاند و اگر توجه شود كه اين كتاب در حدود سالهاى 1850 تا 1853 ميلادى نوشته شده و اولين مطالعات درباره سياه زخم حيوانات بوسيله كازيمير داون فرانسوى در 1850 انجام گرفته ، و پاستور در 1857 كار خود را درباره تخمير شروع كرده و در 1865 ميلادى بتحقيق درباره آفت عمومى كرم ابريشم در جنوب فرانسه پرداخته و همين تحقيقات بوده كه بكشف مسائل اساسى مربوط به ميكربها انجاميده است « 1 » ، نبوغ خاص
--> ( 1 ) تاريخ علوم تأليف پير روسو ترجمه بهمن صفارى چاپ اول .